Kam viool

[Muzirene]

Beste bouwers,

Femke had vroeger een halve viool met een kammetje erop waarbij het hartje was uitgesneden als een hartje. Dus eigenlijk precies zoals bij een gewone kam, maar dan zat aan de onderkant een punt.

Is dat een 'grapje' geweest van de bouwer, of is daar iets meer over te vertellen?

Ik ben benieuwd.

Foto's: een heel vage van Femke toen ze klein was, met dat viooltje (je kan nét zien dat het inderdaad een hartje is), en een foto van een houten kam waar ik met potlood op heb getekend hoe het eruit zag. Dus alleen de onderkant, die was zo uitgesneden dat het ineens een echt hartje was.

 

[BertBoonVioolbouw]

Een "grapje" m.i. zonder akoestische noodzaak of -effect. In het boek "Bridges" van Gerald Kilbride dat onlangs verscheen kom ik het bij vioolkammen van vermaarde bouwers eigenlijk niet tegen. Wel bij cellokammen, maar dat is een ander verhaal natuurlijk. Bij vioolkammen wordt dit onderdeel, ook wanneer het niet is uitgesneden, het "Hart" genoemd en dat is wellicht de inspiratiebron.

 

[Oosterhof Vioolbouw]

Beste bouwers,

Femke had vroeger een halve viool met een kammetje erop waarbij het hartje was uitgesneden als een hartje. Dus eigenlijk precies zoals bij een gewone kam, maar dan zat aan de onderkant een punt.

Is dat een 'grapje' geweest van de bouwer, of is daar iets meer over te vertellen?

Ik ben benieuwd.

Ik ben er niet zeker van of dat een simpel grapje was van de bouwer (of de gene die de kam er op heeft pas gesneden). Er zijn bouwers die geen flauw benul hebben van de effecten van de verdeling van kammateriaal op de klank. Er zijn derhalve een flink aantal onderzoeken uitgevoerd (o.a. Joseph Curtin, Georg Bissinger) waarbij duidelijk kon worden vastgesteld dat het trimmen van de kam significante invloed heeft op de kamfrequentie die er voor zorgt dat bepaalde frequenties worden gefilterd. Het gaat dan om het frequentiegebied van 3000 - 4200Hz.
In de baroktijd werden de kammen anders gedimensioneerd dan die we tegenwoordig op de instrumenten zien. Dat heeft uiteraard ook te maken met de stemming (A = 415 Hz) de halshoek en de gebruikte darmsnaren die minder kamdruk geven.
Er schijnt een soort ontwikkeling te zijn in de vorm:


De linker twee zijn typische Barokkammen zoals die nog steeds geleverd worden door Milo Stam. De rechtse komt al meer in de richting van de huidige vorm. Let wel: dit zijn 'ruwe' kammen, die nog niet getuned zijn. Duidelijk is te zien dat de hartvorm als 'hart' in de loop der tijden aan het verdwijnen is. Het zou mogelijk verklaren waarom de hartvorm hier en daar weer terug komt, zoals bij de kam van de kinderviool.

 

[BertBoonVioolbouw]

Barok-kammen zijn een ander verhaal, daarvan is hier geen sprake, want het is een moderne kam waar gewoon het hart hartvormig is uitgesneden.

 

[Muzirene]

De rechter kam lijkt er wel wat op, Frits, maar het was inderdaad volgens mij een moderne kam met een hartje. Ik zal nog eens zoeken naar foto's waar het duidelijker op te zien is.

 

[Oosterhof Vioolbouw]

De rechter kam lijkt er wel wat op, Frits, maar het was inderdaad volgens mij een moderne kam met een hartje. Ik zal nog eens zoeken naar foto's waar het duidelijker op te zien is.

Ik weet ook wel dat de 1/2-viool een 'moderne' kam heeft. Ik geef in de serie foto's slechts aan hoe de vorm vanuit de Barokkam zich heeft ontwikkeld naar de huidige. Dan kun je heel eenvoudig een hartje terug herleiden en die aanbrengen in de kam van een 1/2-viool. Dat is wat ik probeerde aan te geven.

 

[BertBoonVioolbouw]

Dat begrijp ik, maar dat is m.i. wel erg vergezocht en speculatief.

 

[Muzirene]

Wel leuke informatie. Het toeval wil dat Femke dol is op barokmuziek, haar held is Bach. Dus die knipoog van toen op haar viool is leuk.
Toen we voor haar, na de 3/4e een 4/4 viool moeten kiezen, zei ze dat als ze haar eigen droomviool zou vinden, ze er weer een kam op wilde met een hartje.

 

[liuwe]

En hoe gaat een "moderne" viool klinken met een barokkam? Ik heb het nooit geprobeerd, maar ik vermoed dat de verschillen niet groot zullen zijn, de verschillen in bouwwijze tussen een barokviool en een moderne viool zijn ook niet groot, er zijn barokviolen die een lange zangbalk hebben en een halslengte van 13 cm was in de barok ook al vrij gewoon. Ik denk dat het snaarmateriaal en de wijze van spelen heel bepalend zijn voor de eindklank.

 

[BertBoonVioolbouw]

Ik denk dat een goed gesneden kam van het barokmodel op een moderne viool inderdaad niet heel veel anders zal klinken dan een kam van een modern sjabloon.
Dikte, gewicht en de densiteit (en daarmee de hardheid van het hout) zijn daarbij natuurlijk ook factoren.