Kromme kam

Oosterhof Vioolbouw

Oosterhof Vioolbouw

Frits Oosterhof
Beheerder
Sommige cellisten spelen wel héél lang door op een instrument wat nodig even onderhanden moet worden genomen.
Zo kwam er een paar weken geleden iemand bij me met een ¼-cello waar een krom getrokken kam op zat. Ik heb best wel kromme kammen gezien, maar zo eentje als deze nog niet eerder:

DSC01249.JPG DSC01250.JPG
​
Wonderlijk dat men er dan maar op doorspeelt, wachtende op de klap die dan moet komen?
Veel langer had ook niet gewacht moeten worden.
 
Das echt behoorlijk krom.
Maar wat zijn die oranje pijpjes?
Iets om te voorkomen dar de snaren in de kam wegzakken?
 
Ja, zo krom was de kam van mijn cello vorig jaar ook. Ben toen inderdaad maar gauw voor een nieuwe gegaan.
Prachtig passende kam ook en natuurlijk kaarsrecht!
Zo'n kromme kam krijg je als je bijvoorbeeld alleen maar met je fijnstemmers stemt. Het is goed af en toe met de grote knoppen te stemmen voor een tegenbeweging.
Schijnt het.
(hoop nu op deskundig commentaar)
 
Marloes s zei:
(.....) maar wat zijn die oranje pijpjes?
Iets om te voorkomen dar de snaren in de kam wegzakken?
Klik om te vergroten...

Ja, zitten om de dunste snaren. Wordt niet altijd gedaan.
Op de foto is die voor de D-snaar terug geschoven naar het staartstuk.
Soms wordt er op de kam een soort kapje (perkament) gelijmd wat moet voorkomen dat de dunste snaren in de kam zinken. Staat veel netter en werkt beter.
 
Ik reageerde op de bewering van marloes s: over het wegzakken van (dunne) snaren in de kam.
Daar dienen die 'oranje pijpjes' voor/tegen.

Het steeds maar stemmen met de fijnstemmers zal niet de oorzaak zijn van een kromgetrokken kam, dat kan evengoed gebeuren door met de stemsleutels te stemmen. Het gaat er om dat de kam regelmatig gecontroleerd dient te worden op de juiste stand. Recht zetten is echter niet gemakkelijk omdat er veel kracht op staat: haaks ten opzichte van het blad aan staartstukzijde.
Je ziet soms ook dat de fijnstemmers hun uiterste stand hebben bereikt en dan moet men wel met de stemsleutels bijstellen: eerst de schroef van de fijnstemmer er nagenoeg geheel uitdraaien, daarna met de stemsleutel zo goed mogelijk de juiste frequentie zien te pakken (iets te laag!) en daarna met de fijnstemmer op de juiste frequentie brengen.
 
Dus is het toch een fabeltje dat je door met meer afwisseling in manier van stemmen de kam nog recht kunt houden.
Het heeft dus gewoon meer te maken met het materiaal van de kam en het feit dat er zoveel spanning op staat dat dat materiaal 'moe' wordt.

Materiaal van de kam, hebben we daar al een topic over?
 
De kam wordt naar de toets getrokken bij stemmen met de sleutels en naar het staartstuk bij stemmen met de fijnstemmers. Als beide bewegingen in dezelfde aantallen worden uitgevoerd zal na de eerste correcte plaatsing weinig of niets veranderen aan de stand van de kam.
Als gevolg van de continue druk op de kam en kamvoeten moeten, om kromming tegen te gaan de benen van de kam niet te dun zijn. Ook is het dikteverloop aan de voorzijde van de kam anders dan aan staartstukzijde. Een ietsje dikker laten dan gebruikelijk helpt doorbuigen te voorkomen.
Over de vraag of de kwaliteit van het materiaal ook meespeelt en in welke mate is men het nog niet eens. Goedkope kammen met goed passende voeten staan soms jaren achtereen perfect en trekken niet krom. Duurdere daarentegen kunnen evengoed krom trekken, ook als ze goed passende voetjes hebben.
 
Aha, dank je wel @Oosterhof Vioolbouw , voor de uitleg! Dus speelt stemmen met sleutels en met fijnstemmers wel zeker een rol als de bewegingen niet in dezelfde aantallen worden uitgevoerd en de kam niet helemaal correct is geplaatst.
 
Marcelita zei:
Aha, dank je wel @Oosterhof Vioolbouw , voor de uitleg! Dus speelt stemmen met sleutels en met fijnstemmers wel zeker een rol als de bewegingen niet in dezelfde aantallen worden uitgevoerd en de kam niet helemaal correct is geplaatst.
Klik om te vergroten...
Aha, ja, dan kom je inderdaad op hetgeen je eerder schreef: steeds maar met de fijnstemmers stemmen en nooit met de sleutels brengt de stand uit balans. Maar volgens mij kan dat niet, want als je de snaren steeds strakker moet aanspannen komt er een moment waarop de schroef van de fijnstemmer niet verder kan worden ingedraaid en dan moet je toch je toevlucht zoeken bij de stemsleutels.
 
Oosterhof Vioolbouw zei:
Maar volgens mij kan dat niet, want als je de snaren steeds strakker moet aanspannen komt er een moment waarop de schroef van de fijnstemmer niet verder kan worden ingedraaid en dan moet je toch je toevlucht zoeken bij de stemsleutels.
Klik om te vergroten...

Ja, dat lijkt mij eigenlijk ook. En bovendien heb je ook nog wisselvallig weer, dus soms, met lage luchtdruk, moet je aandraaien en anders bij hoge luchtdruk juist vaak weer terugdraaien. Dan heb je ook geen eenzijdige krachten die worden uitgeoefend. Maar hierdoor kom je ook minder vaak toe aan helemaal terugdraaien van de schroef van de fijnstemmer en het draaien aan de grote stemknoppen.
 
Ik heb nooit een kromme kam gehad. Wel kan de kam na veel stemmen natuurlijk iets scheef gaan staan. Maar dat is zo opgelost. Die druk je dan gewoon weer even recht. Regelmatig de kamvoetjes in de gaten houden, of ze nog wel goed aansluiten op het bovenblad.

Bij het nieuw opspannen van snaren, de kam iets schuin naar achterover plaatsen. Bij het stemmen van de snaren trekt de kam dan vanzelf grotendeels recht.
 
Marcelita zei:
Misschien dat een kam van een cello eerder zo krom kan staan als bij een viool?
Klik om te vergroten...
Bij een cellokam heb je te maken met een grotere beenlengte ten opzichte van een vioolkam. En dan is er bij de cello ook nog keuze uit twee typen kam: het Belgische model en het Franse model:

Belgische model:
Aubert Belgisch model.jpg

Franse model:
Fans model cellokam.jpg
​
Het Belgische model is gevoeliger voor kromtrekken dan het Franse.
 
Dus de linker is Frans en de rechter Belgisch?
Ik zou toch denken dat de linker een groter vlak heeft boven dat kan kromtrekken...
 
Nog iets dat helpt: de gleufjes waar de snaar over de kam gespannen is hebben een beetje grafiet nodig. Dat kan ook met een zacht (4B of 5B) potlood. Bij het stemmen trekt de snaar dan niet aan de kam, maar schuift/glijdt er goed over.
 
JanHut zei:
Nog iets dat helpt: de gleufjes waar de snaar over de kam gespannen is hebben een beetje grafiet nodig. Dat kan ook met een zacht (4B of 5B) potlood. Bij het stemmen trekt de snaar dan niet aan de kam, maar schuift/glijdt er goed over.
Klik om te vergroten...

Werk jij het grafietgehalte in die gleufjes ook regelmatig bij?
Bij mij is wel een beetje grafiet in de gleufjes gegaan, maar toch had ik op zeker moment zo'n scheve kam dat ik ermee naar de vioolbouwer moest.
Oosterhof Vioolbouw zei:
Ik heb mijn eerdere reactie in #15 aangepast.
Hoe langer de benen deste gevoeliger voor kromtrekken.
Klik om te vergroten...

Ja, zo is het mooi duidelijk!
Het is dus de hoogte van de kam die een rol speelt. En die hoogte door de benen van de kam.
En dus niet lage benen, maar meer hout dat daar boven zit (sorry voor het wat simpele formuleren!)? Dus kortere benen maar een hoger stuk dat daarboven zit met van die elegante inkepingen?
Of het gaat gewoon om het principe dat de snaren door hoge kam hoog boven de toets komen (daar waar je in de heel hoge posities moet intoneren)?
 
Marcelita zei:
(.....) Ja, zo is het mooi duidelijk!
Het is dus de hoogte van de kam die een rol speelt. En die hoogte door de benen van de kam.
En dus niet lage benen, maar meer hout dat daar boven zit (.....)
Klik om te vergroten...
Je moet me even corrigeren als ik het mis heb, maar ik vermoed dat je de twee afbeeldingen nu vergelijkt alsof ze qua grootte c.q. hoogte nogal verschillen. Vergeet niet dat het gaat om het model aan te geven. De ene afbeelding is veel groter dan de andere. In werkelijkheid zit het verschil in de lengte van de benen. Het Franse model is veel kleiner afgebeeld dan de Belgische.
 
Inloggen of registreren om te reageren.
Terug
Naar boven