Je mag er uiteraard over vinden en zeggen wat je wilt, maar ik ben het grotendeels niet met je eens.
Waar ik het wel mee eens ben is dat de lak niet té hard moet zijn, anders krijg je inderdaad een te grote demping. De moderne seriematig gebouwde violen hebben vaak een synthetische hars, een kunsthars die dusdanig hard is dat het als een glazen pantser op het corpus zit. Ja, daarmee krijg je de bladen moeilijk in trilling. Je krijgt er wel een heel glanzende lak mee en kun je deze keiharde lak ook heel gemakkelijk een beetje dof maken.
Als het er echt om zou gaan om een ‘soepele elastische lak’ op te brengen krijg je moeilijkheden met de plek waar de kam moet staan. Want de twee kamvoetjes, goed voor samen zo’n 72 mm² ( 2 x (4 x 9 mm²)) moeten dan een kamdruk van 25 kg overbrengen op een zachte lak. Dat is een druk van 35 kg/cm²! Dus de lak moet niet te zacht zijn anders zakken de kamvoetjes er in weg. Een zachte lak heeft ook de nare eigenschap dat harsdeeltjes afkomstig van de strijkstok nauwelijks of niet meer te verwijderen zijn. Als het louter zou gaan om bescherming en verder zo zacht mogelijk had men er wel pindakaas of chocopasta op gesmeerd!
Harde natuurlijke harsen zoals Schellak, Sandarac of Körnerlack zijn op zich te hard, maar door toevoegingen van Elemi, Mastic of Propolis en dergelijke, wordt de hars niet alleen iets zachter maar neemt ook de hechting op het substraat toe*.
Dat de oude Italianen een droogtijd van een jaar of nog langer in acht namen lijkt me onwaarschijnlijk. Ook zij wisten toen al dat olielak uitstekend droogt in de zon. Dat komt omdat het UV-licht als bestanddeel van normaal daglicht een
oxidatieve crosslinking teweeg brengt en dat is in feite het drogingsproces van een olielak. Bij een spirituslak is het principe van de droging puur het verdampen van het oplosmiddel, in veel gevallen ethanol. Het gedroogde residu is dan de hars.
Men voegde aan de olielak ook nog wel siccatieven toe die uit de zeer giftige loodverbindingen bestond. De huidige siccatieven zijn cobaltcomplexen, maar ook die staan in de lakwereld onder verdenking van gif.
Het toevoegen van siccatief aan spirituslak heeft geen enkele zin, omdat de droging bestaat uit verdamping van het oplosmiddel.
In Italië zat men met de vele uren zon dus redelijk gunstig. In gebieden waar men vioolbouw pleegt en waar de zon niet of nauwelijks schijnt is droging van de olielak een probleem, ware het niet dat ook hier heden ten dage een oplossing voor is: de UV-box. Een kast met UV-lampen die de functie van de zon nabootst. Op die manier kan een laag olielak in een uur of 8 droog zijn.
Neemt niet weg, dat een ieder er rustig(?) schoenpoets, boen- of Antiekwas of ander spul op kan smeren, maar ik zou het beslist niet doen.
*Bron: 'Violin Varnishes'
Auteurs: Josef en Reiner Hammerl
Editie 3
