De strijd om de zuivere toon

Oosterhof Vioolbouw zei:
Nu ik dit onderwerp nog eens doorlees en vooral het laatste stuk van Marcelita:
moest ik denken aan de vioollessen die ik had, waarbij mijn leraar ook uitstekend piano kon spelen. We voerden het vioolconcert in E uit van Bach (vijf kruisen*). Dat stuk was niet zuiver te krijgen. Niet zuiver qua intonatie. Later begreep ik waaróm!
De frequenties bij iedere toets van de piano liggen vast, die van de viool niet, kun je zélf maken. Wanneer je dan van hoog naar laag een dis speelt, vergt een loopje van laag naar hoog een lagere intonatie voor diezelfde dis. En dat krijg je dus nooit goed in combinatie met een piano. Ik heb het ook al die jaren nooit 'perfect geïntoneerd' gekregen en vond het daarom qua toonsoort én met de combinatie piano, geen goed stuk. De toonsoort maakt zeker uit!! Vijf kruisen* is vragen om problemen, voor de piano wel te verstaan. Bach had het al in de gaten: dan kom je op het terrein van het 'Wohltemperiertes Klavier'.
Dus in die zin denk ik toch dat je wel kunt streven naar perfectie, maar dat je je ook bewust moet zijn of zulks haalbaar is. Bij een combinatie toetsinstrument- strijkinstrument gaat dat heel vaak niet lukken, afhankelijk van de toonsoort!

* vijf kruisen moet natuurlijk zijn: vier kruisen! Zie ook #55
Klik om te vergroten...
Dit probleem doet zich dus voor bij een duet van viool en piano. wat ik mij afvraag is of dat ook het geval is bij een duet van viool en harp. ??
 
koffienee1 zei:
Dit probleem doet zich dus voor bij een duet van viool en piano. wat ik mij afvraag is of dat ook het geval is bij een duet van viool en harp. ??
Klik om te vergroten...
Ja, dat lijkt me van wel. Ook bij een harp worden de frequenties vastgelegd door het stemmen. De toonhoogte kan daarna tijdens samenspel niet meer worden veranderd. De violist moet dan zo goed en zo kwaad als het gaat, zich steeds aanpassen aan de harp.
 
Maar doet dit probleem zich niet met alle stukken voor, dus ook zonder voortekens? Tenslotte is een piano gelijkzwevend gestemd, dus de onzuiverheid is gelijk verdeeld over alle tonen.
In de tijd van Bach, met het wohltemperiertes klavier, was dat anders. Dan was het inderdaad: hoe meer kruisen, hoe erger...
 
Ja, theoretisch wel, maar het blijkt in de praktijk dat een bepaalde toonsoort daar veel gevoeliger voor is dan een andere. Zo heb je ook allerlei stemmingen voor een orgel (en ik denk dat dit ook voor een piano geldt) die maken dat er verschil zit in de zwevingen: reine stemming, stemming van Pythagoras of middentoonstemming waarbij de tertsen natuur zuiver zijn. (Er zijn er nog veel meer!) Aangezien de meeste piano's tegenwoordig gestemd worden in gelijkzwevende stemming, klinken alle tonen vals behalve het octaaf!! Als je daar dan mee samenspeelt als violist begrijp je mijn eerdere reactie in #54 waar ik uitlegde dat het vioolconceert in E niet zuiver te krijgen was.
 
Ik blijf het boeiende materie vinden. Als ik een veel-verder-gevorderde speler was zou ik in die verschillende stemmingen willen leren spelen. Vooral de reine stemmingen. Verder is het ook wel een kwestie van constant afstemming tijdens het spelen.
Het Van Bearle Trio speelt, met topzangers, het Stabat Mater van Avro Part. Zij ontdekten dat zij tijdens concerten telkens 'in de knoop' zaten. Toen zijn de zangers en de drie strijkers overgegaan in reine stemming (ook tijdens de CD opname). Voor luisteraars is het wennen (en er kan een andere natuurlijke 'knoop' ontstaan) en prachtig.
Ik vind het geweldig.
 
Inloggen of registreren om te reageren.
Terug
Naar boven