Met schuurpapier zal het niet gaan lukken!!
Die actie kan dus gestaakt worden. Dat komt, omdat er altijd een ongelijkmatige druk wordt aangelegd op het te bewerken oppervlak, daardoor ontstaat een hol oppervlak ook al is de ondergrond super vlak.
Het gaat alleen maar met een schaaf en dan zijn er ook nog twee mogelijkheden: machinaal en handmatig. Voor wat betreft de machinale manier heb ik daar slechte ervaringen mee: ik heb uren pogingen gedaan om twee Fichte helften exact passend te schaven. Maar steeds wanneer je die helften tegen elkaar brengt en bekijkt tegen het licht waren er altijd weer kieren.
Met die bladen ben ik dan weer met de rijschaaf aan de slag gegaan en alleen dan lukt het!
Hoe gaat dat ‘voegen’ dan in zijn werk?
Ik ben in het allereerste begin begonnen met een opstelling op de Workmate®, een apparaat wat de meeste van ons bouwers wel in huis hebben. Je moet dan ook nog de beschikking hebben over een lange schaaf, ook wel rijschaaf genoemd. Dat die lang moet zijn is logisch, want dan is er over een grote lengte een kaarsrecht vlak. Ik heb even een schets gemaakt hoe zo’n opstelling er uit kan zien:
Dan is het nog van belang dat de schaafbeitel niet alleen super scherp is, maar ook nog recht is en haaks staat in de schaaf. Testen met een winkelhaak anders gaat alles scheef worden. Sommigen slijpen de beitel een heel ietsje bol waardoor er bij het samenvoegen nèt even iets ruimte ontstaat voor een ietsje meer lijm in het midden van de voeg.
Toevallig was ik gisteren bij de bekende zaak voor houtbewerkers in Arnhem (Baptist) een paar schaven aan het bekijken en daar zie je geen houten rij-schaven meer. Ze zijn allemaal van metaal met wel een mogelijkheid tot fijn-instelling, maar slechts een heel klein vlak aan de zijkant, zodat ik betwijfel of dat toepasbaar is voor de opstelling zoals gegeven in de schets. De verkoper had ook nog zo zijn twijfels over het feit of dat wel exact haaks was!!
Wat niet op de schets staat is dat de opvulling inclusief te schaven bovenblad geklemd dienen te worden*. Omdat de Fichte-helft meestal in een wigvorm wordt aangeleverd moet daar ook een soort wig voor gemaakt worden die dan tussen blad en klem kan worden geplaatst.
Doe je dat niet dan 'loopt' je lijmtang gewoon weg en krijg je het nooit vast. Want het moet allemaal wel goed vastgezet worden wanneer er met schaven begonnen wordt. En heel weinig afnemen, dat betekent dat de beitel heel weinig moet uitsteken. Alleen bij kleine afnames kan worden gecontroleerd of de twee voegen goed passen. Dus: beide helften schaven, klemmen los maken en controleren met daglicht als tegenlicht en heel goed kijken!! Denk ook om de juiste schaafrichting, want de ene keer moet je de positie van een helft juist spiegelen anders schaaf je tegen de draad in en gaat het niet.
Otto Möckel beschrijft dat in zijn boek heel mooi: de twee voegen moeten zichzelf bijna vast zuigen. Maar je moet hier heel kritisch zijn over de juiste passing. Ben je al gauw tevreden en ga je later aan de slag met het uithollen en vormen van de welving, dan wordt het blad steeds dunner en kom je jezelf tegen. Is de voeg niet sterk genoeg omdat die niet goed past, dan zal hij halverwege de vorming van de welving losgaan en dan heb je een fors probleem! Want hoe schaaf je zo'n dun blad dan nog precies dat hij gaat passen?
Ook hier geldt weer: “Do it right the first time!”
Ben je niet helemaal tevreden? Zaag de lijmnaad weer door en start de hele procedure opnieuw. Doe je dat niet, nou ja dan krijg je weer wat hier boven staat.
Als je dat voor het eerst doet is het niet gemakkelijk. En voor esdoorn met een mooie vlam erin is het nog moeilijker!! Maar het kan, het is goed te doen! Het kost inspanning maar geeft wel grote vreugde als het is gelukt!
Frits
Opm.:
Ik zie nu pas dat Bert ook al iets dergelijk heeft gepost. Vermoedelijk was ik al met mijn antwoord bezig toen Bert er ook al eentje aan het maken was. Omdat ik een schetsje aan het maken was ben ik wat langer bezig geweest dan Bert en dan kunnen dit soort dingen gebeuren. Het kan geen kwaad, inhoudelijk ondersteunen ze elkaar!
* addendum: op 3-1-2009 schetsje #2 toegevoegd!
