klankleur veranderen en volume vergroten

[Jaap Boers]

Ik heb een oude cello gekocht. Niet speciaal een mooie. Het vuren voorblad heeft een grove nerf, de hals is van beukenhout. Hij heeft een relatief grote kast. Het is wel een vrij oud instrument Op de plek waart hij tegen je borst zit zit een grote slijtplek. Hij is duidelijk veel bespeeld.
Hij heeft op sommige plekken een mooi geluid. Maar vooral de C en G snaar hebben een heel nasaal en gedempt geluid. De D en A snaar ook maar in mindere mate. Het is erg moeilijk om er een behoorlijk volume uit te krijgen.
Het voorblad zat los en dat heb ik weer vastgelijmd Dat verbeterde de klankkleur wel maar nog niet voldoende. Ik heb ook de stapel strakker gezet. Daar werd het ook beter van maar het blijft tobben.


Ik heb overwogen om het bovenblad er af te halen en de basbalk dunner te maken of het bovenblad zelf dunner te maken. Ik stel me voor dat dat zou kunnen helpen.Dat is wel zonde als het niet het gewenste effect heeft want dan is ie waarschijnlijk verpest. Maar als dat en goede maatregel zou zijn heb ik wel zin om dat te proberen.

Wat zou ik kunnen doen? Wie heeft er suggesties voor me?

Vriendelijke groet,

Jaap Boers

 

[Oosterhof Vioolbouw]

Beste Jaap,

Als de kam te hoog is ontstaat een te scherpe hoek die de snaren maken met de kam en dat geeft te veel neerwaartse druk via de kam op het bovenblad. Een lagere kam heeft na het lager maken ook een aanpassing in de dikteverdeling nodig en dat kan een groot effect hebben op de klank. Of de kam daadwerkelijk te hoog is, valt gemakkelijk af te leiden aan de hoogte tussen het einde van de toets en onderkant snaar: A= 3-5 mm, C= 6-7mm.
Of een kam goed is gesneden of niet heeft een enorme invloed op de klank.
De hoek van de snaren kan ook verkeerd zijn doordat het (onderste) zadel te laag is!

De hoogte (onderkant toets tot bovenblad bij de halsvoet: circa 20 mm) alsmede de stand van de hals is van belang voor de juiste druk op het bovenblad via de kam. De afstand tussen bovenkant toets en bovenblad moet zich bewegen om en nabij de 65mm.
Ik zou pas met de stapelpositie en spanning experimenteren wanneer de meeste variabelen voor een goede set-up zijn gecontroleerd en eventueel gecorrigeerd. Daar hoort ook een juiste instelling van de lengte van het niet-aangestreken snaargedeelte bij om een hinderlijke Wolftoon te elimineren. Die lengte is ongeveer 120 mm: 1/6 van de trillende snaarlengte is een goed uitgangspunt. Als dat allemaal OK is, zou ik de stapel dichter bij de rechter kamvoet plaatsen, bijvoorbeeld 2 mm en niet te strak!.

Belgische of Franse kam:
Het design van de kam ook nog effect hebben op de klank. Zo zijn er de Belgische en de Franse kam, waarbij heel in het algemeen gesteld kan worden dat de Belgisch kam een wat briljantere en luidere klank produceert dan de Franse. Dat komt door wat minder massa (hout) rondom het hart. De Belgische kam benadrukt het bovenregister van de cello en kan worden toegepast om het geluid van de darmsnaren van de G en C wat helderder te maken. Cello’s met een zeer donker geluid kunnen profijt hebben van het plaatsen van een Belgische kam. Nu kan door aanpassing (= snijden) iedere kam worden aangepast. Zo kan een Franse kam wat Belgischer worden en omgekeerd!

Franse kam:

Belgische kam:

Dan kan uiteraard ook nog wat gedaan worden door de juiste snaren te kiezen. Dat is een hoofdstuk apart, omdat er veel mogelijkheden zijn. Komt bij, dat cellosnaren niet goedkoop zijn. Er zijn wel snarenleveranciers die tegen een bepaalde vergoeding kunnen uitzoeken welke snaar het meest geschikt is voor uw instrument.

Ik laat het hier even bij, want over het aanpassen van een zangbalk of dikteverdeling van een bovenblad kan heel wat van gedachten gewisseld worden. Maar dat zijn zulke ingrijpende veranderingen dat ik daar voorlopig nog maar niet aan zou gaan beginnen.

Frits

 

[Jaap Boers]

Hoi Frits,
Bedankt voor je snelle antwoord. Ik ben net alles gaan meten. De meeste maten komen redelijk in de buurt van wat je opgeeft. De A snaar zit op 5,5 mm en de C op 7,5. Iets teveel misschien. De ruimte tussen de toets en het bovenblad is resp. 21 en 62 mm. (62 mm bovenin de uitholling van de toets) Alleen de afstand tussen de kam het staartstuk is groter namelijk 134 mm. Ik heb overigens al een keer een langer staartstuk geprobeerd en dat maakte niet uit.
Misschien is de kam wel iets aan de dikke kant. Die zou ik wel wat dunner kunnen maken.
Overigens heeft de cello wel normale afmetingen. Eerder zei ik dat hij groot is maar ik heb hem vergeleken met een andere en ze komen redelijk overeen. De kast is 77 bij 44,5 cm. Op de een of andere manier toont hij groot en enigzins grof.
Misschien moet ik eerst de kam dunner maken, de klank beoordelen en evt. daarna de stapel iets verplaatsen. Kan een wolftoondemper nog effect hebben?
Ik hoor graag je reaktie.
Vriendelijke groet,
Jaap

 

[Oosterhof Vioolbouw]

(.....)Kan een wolftoondemper nog effect hebben?
Ik hoor graag je reaktie.
Vriendelijke groet,
Jaap

Een wolfdoder heeft alleen dán zin als er een Wolftoon hinderlijk aanwezig is. Is dat niet het geval zou ik er niet voor de show zo'n ding op zetten. Het kan echter wel zo zijn dat bij het voorgenomen besluit de stapel te verplaatsen er opeens een Wolftoon optreedt.

Frits

 

[Jaap Boers]

Beste Frits,
Bedankt weer voor je aanvulling over de wolfdemper.
Ik heb de kam nog niet veranderd en de stapel nog niet verplaatst. eerlijk gezegd vind ik het er af halen en er weer opzetten van de snaren altijd een vervelend werkje.
Verder heb ik wel veel nagedacht over het probleem. Ik kom tot de conclusie dat ik eigenlijk vooral wilde weten wat het te verwachten effect zou zijn als je het bovenblad (plaatselijk) dunner maakt of dat je de basbalk dunner zou maken.
Ik ben eens naar een lezing geweest van een gitarist die een Australische gitaar had. Die had een dikke zware achterkant en een heel dun bovenblad dat versterkt was met balkjes van koolstof vezel/epoxy.
Die bouwwijze zou een nieuwe trend in de gitaarbouwerij zijn en zou o.a. een groter volume geven. Het ging dan met name om het dunnere bovenblad dat makkelijk zou kunnen resoneren.
Vandaar dat ik me afvraag: Wat zou het effect zijn van het verdunnen van het bovenblad of de basbalk?
Groeten,
Jaap