Als je alles geprobeerd hebt met snaren, kam en stapel dan is het afgelopen en het houd op.
Is dat waar?
Integendeel dan begint het pas.
Het doosje, dus de corpus van de viool, is van losse delen gemaakt en hoe goed de vioolbouwer ook zijn best doet weet hij toch niet de losse onderdelen op een dergelijke manier te maken, dat alles optimaal bij elkaar past. Met passen gaat het om de functie.
Kun je daar dan iets aan veranderen? Ja wel degelijk.
Om een voorbeeld te geven zodat je een beetje kunt begrijpen wat en waar er iets veranderd kan worden.
Span een paraplu op en zet die omgekeerd naar beneden op de tafel. Span een draad tussen twee tegen over elkaar staande spijlen via een lus die je aan het handvat vastzet. Principieel zie je nu het onderblad en de top van de kam (lus) en de snaar. Als je de snaar nu wat spant worden de eindpunten van de spijlen in de richting van de kam getrokken. De spijlen gaan buigen en een neerwaartse kracht ontstaat. Als de sterkte van de spijlen precies zijn dan is de vervorming, dus gaan buigen (brengt dit een evenredige opwaartse kracht teweeg). De as van de paraplu beweegt zich dus niet. Als een van de spijlen zwakker is dan gaat die spijl meer buigen. Als er nu denkbeeldig een bovenblad in de paraplu wordt geplaatst dan gaan de spijlen van het bovenblad ook vervormen. Dit gebeurt door de druk die ontstaat bij het spannen van de snaar. Ook hier kunnen (zullen) de spijlen zich niet evenredig vervormen.(berust op interactie).
Het vervormen van de spijlen is wat er gebeurt op de centrumlijn van het instrument. De buigsterkte, de weerstand in verhouding van de buigweerstand van het hout in dwarse richting is 15-20 maal groter voor het bovenblad en 10-15 voor het achterblad. Deze eigenschap is een van de "geheimen" van de functie van het instrument om het oppervlak onder spanning te kunnen zetten.
Wat kun je en moet je doen om een instrument beter te kunnen laten functioneren?
Belangrijk is dat de kracht die gebruikt word bij het vervormen aan beide zijden van de stapel goed verdeeld is (as van de paraplu). Dit kun je niet berekenen als je de losse bladen maakt. Wat je wel kunt doen met het complete instrument is het trimmen van deze belangrijke functie: het gebruik van toegevoegde krachten van de snaren aan weerskanten van de stapel te gebruiken.
Iedere vioolbouwer polijst de laklaag om het mooi te maken. Je kunt doorgaan met politoeren, hoofdzakelijk dan aan een kant, en bereikt daarmee dat de buigweerstand dan vermindert. Als dat gebeurt gaat er meer energie naar het "verzwakte" gebied dat meer "bulged" en meer dynamisch actief wordt.
Wanneer je alle tonen apart op elke snaar speelt (iedere toon voor zich en laten klinken) kun je goed waarnemen hoe het instrument op ieder toon die je speelt reageert. Als er een toon niet evengoed uitkomt ligt dit aan het feit dat het gebied op de bout niet in beweging komt, dus te stijf is. Als je daar dus polijst en de weerstand vermindert, komt dat gebied wél in beweging.
Dit polijsten kan eenvoudig worden gedaan met "Brasso metal polish".
Het kan kan echter alleen op een instrument met olielak gebruikt worden.
Het gebied waar je kunt polijsten moet binnen de sector van het PSF (framework) blijven. Het Framework hoeft niet zwakker gemaakt te worden, dat is het reactieve deel en moet sterk blijven.
Waar begin je te polijsten?
Begin op het achter blad. Als de buigweerstand van het achterblad verminderd wordt, laat dit het toe om meer te buigen. Minder buigweerstand betekent dat de eindblokken naar boven roteren (=eindpunt van de spijl zoals boven beschreven).
Het resultaat daarvan is, dat de compressiekracht op het bovenblad meer tot zijn recht komt. De kracht blijft hetzelfde maar door de rotatie van het eindblok ten opzichte van de stapel houdt dit in dat de koorde van het bovenblad korter word. Als dat niet zo zou zijn moet de hals naar beneden afwijken en dat is nog nooit gebeurt. Als de vervorming plaats vindt, gaat de buigspanning in het bovenblad omhoog en dit heeft invloed op het "bulging" van de bouts. Als dat dan gebeurt, verandert het gebied waar de spanning niet voldoende was en de toon te activeren.
Nu heb ik heel kort beschreven wat er principieel gebeurt.
Op mijn internet site ontbreekt nog een rapport onder de Header: "controlling the dynamic", daar ben ik druk mee bezig en hoop dit volgend jaar te kunnen publiceren. Om dit te kunnen doen is nog een lang proces te gaan met veel instrumenten. Daar zijn meerdere vioolbouwers bij betrokken, hoofdzakelijk in Cremona.
Dus wat dat betreft nog wachten.
Ik wens je succes met je instrument en hoop dat een andere snaar nog wat verbetering teweeg kan brengen.
