Staand cello spelen, ga toch buiten spelen

[Hubertus Bogaers]

Vanwege het mooie weer en de huidige beperkingen van de concertzaal ben ik gaan denken over wat de mogelijkheden zouden zijn om buiten cello te spelen. Gewoon om samen te kunnen spelen, of om op straat te spelen. Een van mijn bevindingen is dat zittend spelen lastig is. Ook dat je er voor moet zorgen voldoende volume voort te brengen.

Daarom heb ik enkele cello's aangepast; de pin vervangen door een tweepoot, de C en G snaren vervangen voor een snaar die een bijzonder volle en diepe toon geeft, en een tijdje geoefend natuurlijk. Ik merk dat doordat de cello best vrij staat het instrument minder afgedempt wordt, en dat de tweepoot veel stabieler is dan een pin.

De tweepoot werkt trouwens ook zittend erg goed, en is een stabielere manier om de cello wat hoger te zetten dan de Tortelier eindpin. Dat is ook een goede manier om zonder teveel inspanning een grote toon voort te brengen, doordat het gewicht van de rechterarm zorgt voor druk op de snaar.

Daarom wil ik in mijn lespraktijk cello's met tweepoot gaan verhuren/verkopen, en wat lessen geven aan mensen die staand zouden willen spelen.

Mijn vraag is nu of er mensen hier zijn die denken dat er interesse in is, of natuurlijk zelf interesse hebben.

Hieronder wat foto's en een video.

 

[Hubertus Bogaers]

Nog een foto die de vlakke hoek van het instrument goed weergeeft.

 

[Marcelita]

Zittend spelen lastig voor het maken van volume? Dat heb ik nooit zo ervaren, maar ik zal het toch maar weer eens gaan uittesten.
Wel heel leuk idee natuurlijk om met nog andere cellisten buiten te spelen, maar dan waarschijnlijk op een plek waar anderen niet gedwongen worden mee te luisteren, toch? Cello is een prachtig instrument en goed gevorderde spelers zullen samen mooie muziek maken, maar nog steeds zal er een deel van de mensheid niet helemaal gecharmeerd van zijn, ben ik bang. En als het zo mooi is dat er veel mensen op af komen, dan heb je ineens een evenement georganiseerd, met wat problemen die daaruit voortkomen in deze coronatijden (helaas nog geen post-coronatijd).
En ook origineel om celli uit te rusten met een tweepoot en de laagste twee snaren te nemen van 't soort diep en groots qua klank. De tweepoot ziet er indrukwekkend uit!
Zelf heb ik hier eerder de neiging om een demper op de cello te zetten als ik buiten speel. En nu houd ik mij even helemaal gedeisd, want we hebben wegens noodzakelijk bosonderhoud (ivm een hoop dode coniferen) een week de motorzaag hier moeten laten rond"zingen".

 

[Hubertus Bogaers]

Bedankt voor je reactie, Marcelita,

Ik dacht ook aan de cello als begeleidingsinstrument samen met bijvoorbeeld gitaar/zang, viool, sax, trompet, accordeon... dan moet je wat volume en diepte wat in huis hebben.

 

[nassau]

Leuk idee!
Ik ben pas een beginneling in cellospelen en heb moeite genoeg om zittend een fatsoenlijk geluid te produceren, maar op termijn..?
Buiten met anderen musiceren, ook met cello, is echt leuk, zeker als je een mix aan instrumenten hebt.
Mijn ervaring is dat blazers en slagwerkers uit de harmoniewereld dat gewend zijn en dus ook veel makkelijker buiten experimenteren ook al zijn de meesten klassiek opgeleid.
Strijkers..ook.vaak klassiek opgeleid......lijken vaster te zitten in speelpatronen.
Uitzonderingen zijn er wel bv het Cello octet, dat bij Podium Witteman enige tijd geleden, een soort speeldans uitvoerde. Hoe ze dat deden...???Ze speelden terwijl ze stonden, liepen etc. etc.
Leuk Hubertus dat jij met van alles experimenteert!! Een nieuw soort standaard, why not?

 

[Hubertus Bogaers]

Een tijdje geleden "cellokrijgers" gezien, waar er ook staand (lopend, dansend) gespeeld werd je met behulp van een soort buis die over de stemknop van de C-snaar zit, waarmee de cello in de nek rust. Spannende voorstelling.... Het valt wel op dat het niet bevorderlijk is voor intonatie en toonvorming als de cello zo los zit. En dat de grenzen van het mogelijke en het gevaar opgezocht worden, als gevolg daarvan kletterde er een cello op de grond, waarna de krul afgebroken was op de plaats van een stemknop... lastige reparatie. Ik kreeg een soort hartverzakking toen het gebeurde. De voorstelling leverde me wel een paar jonge leerlingen op!

 

[Hubertus Bogaers]

ach natuurlijk, dezelfde groep, het cello octet uit Amsterdam, en dus dezelfde manier om de cello vast te houden,

op 1'28" is de plug te zien waar de cello mee in de nek steunt. De truc met een cello los op ze pin laten staan, naar de andere cello rennen en die op tijd grijpen die er meteen na komt, daar is het waar het mis ging in Eindhoven, en de kop van de cello af kwam....

 

[Karane]

Dat met die cello's grijpen vonden wij ook een spannend onderdeel. Vooral mijn zoon van 6, die toen net geleerd had dat je altijd heel voorzichtig en rustig moet bewegen met een cello (en al twee incidentjes achter de rug had..).

 

[Oosterhof Vioolbouw]

op 1'28" is de plug te zien waar de cello mee in de nek steunt. De truc met een cello los op ze pin laten staan, naar de andere cello rennen en die op tijd grijpen die er meteen na komt, daar is het waar het mis ging in Eindhoven, en de kop van de cello af kwam....

Een hoop geklooi en eigenlijk nergens voor nodig! Maak gewoon muziek. Nu kijk ik naar cello sjouwende mensen. Moet dat mooi zijn?
Hebben ze nog mooi geluk ook met zo'n plug dat de stemsleutel blijft zitten. Daar komt dan toch een behoorlijke kracht op en ook nog eenzijdig.
Nee, ik vind dit niks!

 

[Hubertus Bogaers]

Een hoop geklooi en eigenlijk nergens voor nodig! Maak gewoon muziek. Nu kijk ik naar cello sjouwende mensen. Moet dat mooi zijn?
Hebben ze nog mooi geluk ook met zo'n plug dat de stemsleutel blijft zitten. Daar komt dan toch een behoorlijke kracht op en ook nog eenzijdig.
Nee, ik vind dit niks!

Cello(bouw)technisch en speeltechnisch en ergonomisch is het dubieus, het levert wel mooi werk en dus geld op voor reparateurs en blijkbaar voor docenten merkte ik. Als theatervoorstelling vond ik het spannend en de moeite waard. Het houdt de aandacht van kinderen natuurlijk veel beter vast dan een gewoon concert, en maakt ze enthousiast voor de cello - dat is heel wat waard.
Maar goed 30 jaar geleden heb ik ook een (openlucht)voorstelling gedaan lopend met een cello en een danseres op mijn rug, die het cellospelen gedeeltelijk van me overnam. Het klonk niet mooi, maar was superspannend...

 

[marloes s]

Nog een foto die de vlakke hoek van het instrument goed weergeeft. Bekijk bijlage 5809

Dit is wel heel erg vlak.
Ik dacht dat de meeste cellisten toch echt wel de cello met de knieën aanraken.

 

[Hubertus Bogaers]

Dit is wel heel erg vlak.
Ik dacht dat de meeste cellisten toch echt wel de cello met de knieën aanraken.

Dat klopt. Dat is nodig om het de cello stabiel te houden. Ook voor Tortelier, die zijn cello toch wel heel vlak had liggen, fijn voor lange mensen, het geeft je de kans veel van het gewicht van de arm over te brengen op de snaren. Nadeel daarvan is dat de knieën de cello altijd enigszins afdempen. Omdat deze standaard het naar links en rechts rollen van de cello tegengaat, is dat niet nodig.

Ook krijg je meer resonantie en dus klank omdat enkel het randje van het achterblad tegen de ribben/borstbeen drukt, en er dus minder demping is, het achterblad kan vrijer resoneren.

Een ander voordeel is dat je de onderrug ontlast. Mensen met rugklachten kunnen er baat bij hebben denk ik.

De standaard heeft ook nadelen; het gevoel de cello "innig" vast te hebben is minder (dat vind ik weer het voordeel van de barokhouding zonder pin, dat is nog inniger) en als je je knieën gebruikt als hulp om een wolf in de cello te 'temmen' kan dat niet, je hebt alleen de strijkstok.

 

[Hubertus Bogaers]

Ik merk dat er enige interesse is, mooi!

Voor degenen die hebben ingevuld dat ze interesse hebben of dat ze het uit willen proberen heb ik een aanbod. Omdat ik wat ervaring wil opdoen met les geven in staand spelen, mogen ze een standaard een maand gratis gebruiken, en krijgen ze twee kosteloze lessen (een openluchtles op ruim anderhalve meter en een onlineles). De enige tegenprestatie is dat ze serieus oefenen en na de maand feedback geven op het gebruik en gemak van de standaard. De standaard past op de eigen cello als de pin uit de cello kan en een gebruikelijke doorsnee heeft (8-10 mm). Als dat niet past kan ik een instrument te regelen. Reageer hier, of begin een conversatie.

 

[Hubertus Bogaers]

Inmiddels alweer bijna een jaar verder. Met verschillende leerlingen begonnen met staand spelen. Ik merk dat ontspannen spelen veel gemakkelijker is, je hoeft je schouders minder op de tillen en de cello valt vanzelf op haar plek. Links is het iets gemakkelijker, rechts maakt het echt veel verschil. Toch gaan veel mensen na een tijd zittend spelen. Ik merk dat het gemak waarmee gestreken wordt grotendeels behouden blijft; de leerlingen blijven ook goed recht zitten. Nu dus op het punt gekomen dat ik wil weten waarom er toch vaak gekozen wordt voor zittend spelen.
Inmiddels ook vier cello's aangepast voor staand spelen, die in de verhuur kunnen om uitgeprobeerd te worden. Het gaat om drie cello's in de wat voordeligere prijs klassen, waarmee je zonder al te veel schrik ook buiten kunt spelen, en een wat beter instrument, omdat het al een geweldige bas gaf, maar met standaard is het helemaal indrukwekkend.
Dus als er mensen zijn die eens uit willen proberen om buiten staand te gaan spelen, neem gerust contact op. Ik verwacht dat buiten muziek spelen eerder mogelijk zal zijn dan weer concerten binnenskamers geven. Als je de moeite wilt doen om duidelijk feedback te geven, is de instructieles gratis…

 

[Oosterhof Vioolbouw]

Dat de cello hierboven in #14 van zeer magere kwaliteit is werd al gememoreerd: "voordelige prijsklasse". Maar als het er zo uitziet komt uit die cello geluid, meer niet. Als eerste zou ik daar dan toch een fatsoenlijke kam op (laten) zetten, want dit lijkt wel een halve sjoelschijf. Veel te dikke bovenrand waardoor iedere trilling maximaal wordt geabsorbeerd. Dan neem ik maar even aan dat er geen waslijnen als snaren op zitten, anders kun je maar beter een echte cello bespelen. Het verschil tussen geluid en klank.
Maar het gaat natuurlijk ook om te laten zien hoe dat 'staande spelen' met de standaard in z'n werk gaat en dat is goed te zien.

 

[BertBoonVioolbouw]

"Voordeliger prijsklasse" is hier wel het eufemisme van de maand: onderklasse is een betere titulatuur! De kam is al gememoreerd, de snarenhouder met een overdaad aan blikken fijnstemmers is ook zo'n no-go!
De snaren zijn geen waslijnen maar Crown (by Larsen) die zijn in principe passend voor eenvoudige instrumenten

 

[Hubertus Bogaers]

Beste Heren Oosterhof en Boon,

Dank voor de reacties en tips!
De foto is even in de haast gemaakt, en inderdaad zou ik om meer toon/volume uit het instrument de kam aan de bovenkant wat moeten afvlakken - bedankt voor de tip. Ik wil wel oppassen dat het geluid niet te schril wordt, ik ga er van uit dat als je op straat speelt, de cello toch vaak in een begeleidende rol terecht gaat komen, wat rond klinkende bassen vraagt.

En natuurlijk het staartstuk vervangen (ligt al klaar. Met geïntegreerde fijstemmers; dit is een tijdelijk 3/4 staartstuk, omdat het originele staartstuk te zwaar was).
De snaren hebben ook een upgrade nodig; het gaat om vrij oude Thomastik dominant snaren (rode C, gele G), en een onbekende a snaar. Ik denk de snaren te vervangen door een setje Alphayue of Jargars. Dat zal de toon vrij zeker goed doen.
Twee van de vier cello's hebben een gelaagd ('triplex') bovenblad, voor buiten spelen hebben die wel het voordeel dat het niet scheurt. Een reëel risico als je in de zon staat te spelen...) De andere twee zijn relatief zwaar en robuust gebouwd. Maar drie van de instrumenten zijn inderdaad in de klasse waarbij je je geen zorgen maakt of er een krasje op komt. Uiteraard gemaakt in door en voor het proletariaat in klasseloze samenlevingen (DDR en Volksrepubliek China)

De bespeelbaarheid van de instrumenten (kamhoogte , holling van de toets, plaatsing stapel en dergelijke) is al wel in orde gemaakt.

De instrumenten wil ik verhuren, vooral om zo informatie te verzamelen over hoe het werkt volgens anderen, en het idee te promoten en verbeteren. Ik verwacht dat we nog wel een tijdje met een beperking op concerten binnenskamers zullen zitten, en mensen toch aan het samenspelen willen, liefst met publiek.

En verdere feedback/reacties zijn natuurlijk welkom!

 

[Nikin]

Leuk idee, maar is het niet erg statisch zo? Normaal beweeg je toch wat mee als je speelt, maar dat lijkt me hier niet mogelijk. Of is er meer beweging mogelijk of minder nodig dan ik denk?

 

[Hubertus Bogaers]

Dank je voor je reactie Nikin, er is juist wat meer ruimte om te bewegen en minder dan wanneer je de cello dan wanneer je zit; je kunt je gewicht verplaatsen van het ene been naar het andere, meer vooruit leunen, of wat meer opzij gaan staan.

Dat laatste heeft ook nog wat invloed op het geluid; dan neemt de demping van het geluid door je torso nog wat verder af. Zeker als je voor een muur staat. Je staat dan wat meer naast de cello, zoals een contrabassist naast zijn instrument staat.

De mogelijkheid om te bewegen is meer dan wanneer je zit, en wat minder dan wanneer je de cello draagt met een tuigje of band. Dat laatste is echter nogal slecht voor zowel de toonvorming als de intonatie.

Ik zou zeggen kom het een keer proberen in Eindhoven...

 

[Nikin]

Dat is een leuk idee voor als al het coronagedoe achter de rug is. Nu is het nog wat te druk op het werk, maar dat wordt vast over niet al te lange tijd beter. Kan ik eindelijk weer meer spelen en spreken we wat af!