Dan van mijn kant toch maar een reactie, want er valt nog wel het een en ander over te zeggen.
Er is inderdaad zo’n hulpgereedschap als Remi aangaf, maar echt nodig is dat niet. Ik heb het zelf nooit gebruikt. Je meet altijd slechts op een bepaald punt met zo'n ding en nooit het totale verloop.
Dus in feite meet je een gemiddelde lengte.
Een goede methode (en zo niet: de beste) is een oude ‘teststapel’ te gebruiken en na een aantal keren proberen is er al gauw zicht op de juiste lengte. Een andere methode is onderstaande met hetzelfde nadeel als met het eerder genoemde hulpgereedschap:
Met een naaldvijltje of iets wat daar op lijkt) kan simpelweg de indicatieve lengte worden bepaald (hoef je het hulpgereedschap niet aan te schaffen):
Breng de naaldvijl in, in het bovenste ‘oog’ van het rechter f-gat totdat die de bodem raakt. Zorg ervoor dat die precies loodrecht staat op het vlak van het instrument (dus evenwijdig aan de krans).
Plaats je duimnagel tegen de bovenkant blad en de vijl om de lengte af te passen.
Neem deze lengte over op de stapel. Let op dat de
nerfrichting van de
stapel loodrecht staat
op die van de nerfrichting van het bovenblad want dit is essentieel, want anders heb je een slechte klankvorming!
Snij nu de lengte iets groter en houd rekening met de curve van het blad. Naar binnen toe langer dan in de richting van de C-bout.
Het zetten van de stapel:
Wat meestal wordt vergeten is, dat het
uiteinde van de
stapelzetter scherp gemaakt dient te worden. En dan ook goed scherp!! Er is niets vervelender dan dat een stapel wel door het rechter f-gat is gekomen maar bij het minste contact met de bodem er weer afvalt. Dan moet je hem er eerst weer uit vissen en opnieuw proberen. Wanneer je niets verandert, kun je eindeloos in herhaling treden zonder het gewenste resultaat. En daar wordt je dan stapelgek van
.
Dan dient de
stapelzetter op ongeveer een derde gerekend vanaf de bovenkant van de stapellengte te worden aangeprikt, niet er dwars doorheen prikken, maar wel goed vastzetten. Let erop wààr die wordt vastgeprikt: nerfrichting!! Zie boven.
De lange steel van de zetter dient ongeveer evenwijdig te lopen met de stapel. Dat betekent ook dat het scherpe einde van de stapelzetter een bepaalde hoek moet hebben, desnoods in die hoek slijpen!
Wanneer de juiste positie (de afstand vanaf de kam en afstand van het rechter kamvoetje) bepaald is:
inbrengen via het rechter f-gat ter plekke van de kerven en zorgen dat je binnenin begint bij die plek die de meeste ruimte biedt en dat is daar waar de grootste welving is: het centrum.
Daarna de stapelzetter met stapel steeds verder naar de krans toe brengen en zorgen dat het
eerste contact plaats vindt
met de bodem. Dat gaat goed wanneer de stapel dan nog scheef staat. Daarna zorgen dat de stapel recht komt te staan. Dat wil heel goed, omdat het aanprikpunt op een derde van de lengte ligt. Steeds verder naar je toe halen en de stapel zit vast, blijf doorgaan met naar je toehalen, waardoor de zetter vanzelf loslaat.
Grondig inspecteren op correcte aansluiting en zonodig (en dat is het meestal) corrigeren door wegsnijden van materiaal: daar waar een 'gap' zit niets weghalen, juist wat er tegenover ligt. Gaat eigenlijk analoog aan de methode van een kam snijden. Net zo lang herhalen totdat de stapel overal aansluit! Wanneer de stapel bijna uit zichzelf gaat draaien, en daardoor de nerf niet meer een hoek van 90° maakt met de nerfrichting van het bovenblad, moet ie zeker worden bijgesneden of zelfs met een nieuwe beginnen, want dan past 'ie niet en gaat ook niet passen.
Een stapel zetten kan wel een uur of vier duren. Dus volhouden tot dat het echt goed is en controleren met de spiegel en je ogen, anders heb je straks de snaren erop en valt de klank geweldig tegen. Kun je weer opnieuw beginnen. Mijn motto: “Do it right the first time!”
Bij een fabrieksviooltje zit een stapel er in een minuut in, maar daar hoef je ook geen eisen te stellen aan de klank want die wordt nauwelijks beter bij een goed passende en aansluitende stapel.
Bij een ‘echt’ instrument ben je wel even bezig en dat moet ook.
Dan de opmerking van Liuwe over de diameter van de stapel:
6 mm lijkt me eerder aan de dunne kant dan te dik. Ik zou zelfs gaan voor eentje met een diameter van 6,2 mm. Wel eerst nagaan of die wel door het rechter f-gat kan! Maar vermoedelijk heb je geen stapelmateriaal op voorraad liggen, dus zul je het ermee moeten doen. Dus niet dunner maken dan.
Een snaarmensuur van 326 tot 330 mm, lijkt me aan de lange kant, maar hangt weer af van je halslengte van je instrument en die weet ik niet.
Ik hoop dat het iets heeft bijgedragen aan de methode van het zetten van een stapel. Het is een niet te onderschatten werk, waarbij je moet volhouden en niet te gauw moet zeggen: "laat maar 't is wel goed zo".
