Hoe noem je de streek van de tweede violisten in dit filmpje, vanaf 9.25?
Ik weet dat het een spiccato is, maar welke?
Ik zit te hannesen met stokken met deze streek. Omdat ik liever met de ene stok speel (mooiere klank), maar met de andere stok deze streek veel makkelijker kan maken.
Door oefenen met de stok met de mooiere klank? Of gewoon bij de uitvoering de andere stok gebruiken?
IDB,
Spiccato is een beetje een container- of verzamelbegrip, want daar vallen met name de werp- en springstreken onder. Dus ook saltati en het 'spring' en 'vliegend staccato'. Overigens worden saltati en het vliegend staccato gekenmerkt door een 'gaande' beweging van de strijkstok en dat is in het filmpje niet het geval. Blijven dus de 'gewone' werp- en springstreken over. Het grote verschil tussen beide is het tempo waarin wordt gespeeld: bij een langzaam tempo wordt de strijkstok geworpen en bij een snel tempo springt de stok vanzelf. In het eerste geval is dus de speler actief en in het tweede de strijkstok (met weliswaar een oplettende speler op de achtergrond).
Een geworpen streek is op iedere plaats van de strijkstok mogelijk. Een springstreek alleen op het evenwichtspunt van de strijkstok.
Vaak is het spelen van deze streeksoorten lastig en/of het klinkt niet. Je memoreerde zelf je beide strijkstokken. Zo op een afstand heb ik daar geen oplossing voor. Maar er zijn wel een paar punten waar je rekening mee moet houden:
1. Uitgangspunt bij deze streeksoorten is dat de stok rechtop staat. Overigens heb ik in dit verband, elkaar helaas tegensprekende, adviezen gelezen die er op neerkwamen dat het zin heeft te experimenteren met een enigszins gekantelde stok. Dus zowel de stok richting kam dan wel van de kam 'af'.
2. Met name bij werpstreken is het zinvol al spelend ook een stukje snaar aan te strijken. Want het moet namelijk wel klinken. En dat lukt niet door met het haarlint alleen maar tegen de snaren te tikken.
3. Ik heb geen idee hoe beginnende violisten tegenwoordig wordt geleerd de strijkstok vast te houden. Bij mij was het de nieuwe Russische in combinatie met een beetje Belgische vioolschool. Dus dat was nog van voor de Eerste Wereldoorlog. De (beoogde) uitkomst van die benadering was wel dat de stok STEVIG werd vastgehouden. En in het geval van geworpen streken kan dat nadelig werken. En dat ligt dan niet zozeer aan die school als wel de toepassing. Het spelen van geworpen streken wordt namelijk bemoeilijkt indien sprake is van een stijve rechterarm. En dan met name de rechter duim. Het heeft dus ook hier zin te experimenteren met een wat lossere houding van de hand/duim-combinatie. Overigens leidt dit mogelijk tot een ander aandachtspunt, namelijk dat het gebruik van de strijkstok bij geworpen of springstreken afwijkt van dat bij legato. Maar dat speelt met name een rol bij solo- of kamermuziekspel en niet bij violisten in een orkest.
Ik weet niet of je ooit in de buurt bent geweest van de 'Schule der Bogentechnik' van Sevcik. Zo nee, dan ga ik het je ook niet aanraden. Want een confrontatie met enkele duizenden (strijk)varianten stemt een mens ook niet vrolijker. Daarbij komen veel van de varianten uit de koker van virtuositeitsspecialisten. Lieden als Léonard en Prume en al die, eveneens vergeten, anderen. Het is dan ook de vraag of het zin heeft heeft hier aandacht aan te schenken, temeer waar het qua klank niets of nagenoeg niets uitmaakt. Soms is er niet aan te ontkomen. Ik verwijs naar sommige strijktrio's van van Beethoven. En het begin van 'La Ronde des Lutins' van Bazzini begint nou eenmaal met een saltato, gevolgd door werpstaccato en legato. Knap lastig. Maar bij hoeveel mensen staat dat stuk op de lessenaar?
Om EINDELIJK toe te komen aan de beantwoording van je vraag: het is gewoon een geworpen streek. En of je dat spiccato wilt noemen is aan jou. En voor ik het vergeet, er is niet sprake van twee tweede violisten, maar van één tweede violist (tweede van links) en één altviolist (derde van links).
Overigens vraag ik mij af waarom in de kamermuziekbezetting van dit stuk (voor strijkorkest), de contrabas is gehandhaafd. In het 'Forellenkwintet' van Schubert is het in muzikale zin noodzakelijk, maar hier mijns inziens niet. Simpelweg omdat hierdoor een onnodige verdubbeling in de bas optreedt.
