uit het hoofd spelen?

[pleunie]

Omdat ik vrijwel altijd in orkesten of emsembles speel, ben ik gewend om altijd ne notenschift voor mijn neus te spelen. De laatste tijd vind ik het wel jammer dat ik nooit eens lekker een repertoire kan spelen als ik niet een tas met boeken bij me heb. Daarom probeer ik nu stukken uit mijn hoofd te leren, maar ik merk dat dat erg langzaam gaat. Vaak is het ook een bepaalde passage waar ik moeite mee heb.

Ik vraag me af of jullie veel uit je hoofd spelen en hoe je die stukken dan uit je hoofd leert? Iemand goede tips?

 

[dreamingdragon]

Hoi Pleunie.

Ik speel al verschillende muziek stukken uit mijn hoofd die ik zelf leuk vind. Want die blijven beter in mijn geheugen zitten. Het valt wel te leren om dingen uit je hoofd te spelen, maar je hebt er ook aanleg voor nodig. De 1 speelt makkelijker met bladmuziek. Terwijl een ander dat irritant vind, en een muziekstuk uit het hoofd gaat leren. Ik kan beter uit mijn hoofd iets spelen dan iets v bladmuziek. Daar raak ik soms van in de war.

Gr D

 

[Lein]

Hoi Pleunie,

mijn docent heeft me wel aangeraden om af en toe uit mijn hoofd te spelen omdat ik dan op andere dingen kan letten als streek en klank. Ook zei hij dat je best een beetje een eigen draai of frasering aan mag brengen.
Wat mij wel eens helpt is om een boek op de lessenaar te zetten en een paar sptappen weg te doen of om te draaien. Als ik het dan niet meer weet is de bladmuziek toch dichtbij. Heel vaak weet ik het dan al beter!
Ook kan het schelen om met een meespeel-cd of een youtubefilmpje o.i.d. te spelen, dat geeft steun.

succes,
Lein

 

[vanezcha]

als ik een stukje speel, voortdurend elke dag oefenen, onthou ik de noten wel automatisch.

maar nu als ik weer die stukjes moet spelen, duurt wel weer een tijdje voordat ik weer onthoud. Perlman zei al,"langzaam leren, langzaam vergeten, snel leren, snel vergeten"

mijn leraar zegt voortdurend dat ik de stukjes niet hoef te onthouden.

het hangt ook van de stukjes af, bijvoorbeeld stukjes met veel tremolo kan ik (nog)niet uit mijn hoofd spelen. simpele stukjes zijn makkelijker te onthouden natuurlijk.

ik heb tegenwoordig echt geen zin om de stukjes te onthouden, ik word wel soms gek van (ik krijg van die hoofdpijn dat de stukjes die ik moet gaan oefenen in mijn hoofd blijven hangen), maar als het automatisch gaat kan ik niets anders doen.

ik denk, een tip is gewoon elke keer een rij even proberen te spelen zonder naar bladmuziek te kijken. de ritme kennen enzo.

 

[pleunie]

Thnx voor de reacties! En ik herken inderdaad hoe irritant het is als er zo'n passage maar in je hoofd blijft hangen!

Ik merk wel dat ik door een stuk uit mijn hoofd te willen spelen veel beter met het stuk bezig ben: hoe is het opgebouwd, wat zijn precies de verschillen als het thema weer terugkomt, hoe zitten de loopjes in elkaar, herkennen van akkoorden etc. Het helpt me daardoor ook beter om na te denken over hoe ik het wil laten klinken. Dat had ik niet zo verwacht, dus een mooie ontdekking voor mezelf! Fijn om weer een stukje verder te komen

 

[Anara]

Leuk om te lezen wat je eraan hebt om het uit je hoofd te leren, Pleunie.
Dat wordt ook steeds meer mijn ervaring. Ik ben er niet goed in, in uit mijn hoofd leren, maar die voordelen die jij beschrijft helpen mij wel om het vaker te doen.

Succes.

Groetjes,

Anara

 

[gdae]

Als je muziek ziet als een verhaal dat 'ergens naartoe gaat' is het veel makkelijker om het uit je hoofd te spelen. De meeste mensen kunnen ook praten zonder papier voor zich. Mogelijk is het daardoor ook wel moeilijker om 'constructieve' muziek, zoals fuga's, uit het hoofd te spelen. Ik ken veel pianisten die alles uit hun hoofd kunnen spelen behalve bach. Geldt voor mij ook wel. Niet dat het geen fantastische muziek is, maar op de een of andere manier is die opbouw uit kleine bouwstenen moeilijker te onthouden dan lange melodische lijnen. Daarom zijn Bach's langzame delen vaak makkelijker uit het hoofd te doen, ze zijn 'verhalender'.
Daarnaast is er ook nog het motorisch geheugen. Je vingers spelen 'vanzelf' de goede noten. Probleem met dat motorisch geheugen is wel dat als je eruit vliegt, je het alleen kan oppikken door opnieuw te beginnen

 

[jos22]

Bij Bach komen ook vaker vreemde noten voor. Ik heb zo vaak al meegemaakt dat ik denk dat een bepaald loopje zus of zo gaat, maar dan blijkt Bach daar toch net een iets andere draai aan te hebben gegeven. En dat is altijd interessanter dan ik het zelf op die plek had verzonnen.
Toch lukt het me na veel herhalen op een bepaald moment wel om iets uit het hoofd te spelen. Wat ik daar fijn aan vind is dat ik me dan vrijer voel om er mijn eigen interpretatie aan te geven. Het wordt er meer muziek van en minder notenspel.

 

[Maurien Bart]

Hoi Pleunie.

Ik speel al verschillende muziek stukken uit mijn hoofd die ik zelf leuk vind. Want die blijven beter in mijn geheugen zitten. Het valt wel te leren om dingen uit je hoofd te spelen, maar je hebt er ook aanleg voor nodig. De 1 speelt makkelijker met bladmuziek. Terwijl een ander dat irritant vind, en een muziekstuk uit het hoofd gaat leren. Ik kan beter uit mijn hoofd iets spelen dan iets v bladmuziek. Daar raak ik soms van in de war.

Gr D

Je zult op den duur tegen de max van je kunnen zitten zonder noten goed te leren spelen, dan blijf je circuleren in een beperkt scala van wat je wel kan spelen, vervolgens is het enorm moeilijk om de saaie stukjes te gaan instuderen om beter noten te leren lezen en dan wordt het niet meer leuk om daar aan te beginnen, waardoor je dus afstompt.

Het lijkt nu heel wat dat je mooie stukken kan spelen, maar vernieuwend word het spel niet als je niet goed noten kan spelen. Ik kan dat uit ervaring zeggen, heb al jarenlang een beetje op een keyboard gespeeld (hoempapa hoempapa), en dat zonder noten te leren lezen. Eerst zit er een behoorlijke progressie in je spel, maar op den duur kan je niet meer verbeteren.

Dus a.u.b. ga er voor om goed noten te leren, ik begin nu met vioolspelen omdat ik geen noten kan lezen en wat schets mijn verbazing, ik dreig weer in de zelfde valkuil te stappen.

 

[vanezcha]

goed gezegd Maurien, ik ben het met je eens over goed noten leren lezen

 

[dreamingdragon]

Beste maurien en vanezcha.

Je leert natuurlijk ook nieuwe muziek stukken erbij. Dus notenlezen blijft een must.
Aangezien ik ook in een strijkersensemble zit en een buurtorkest, kan ik daar mijn notenleer verder ontplooien. Ik wil alleen zeggen dat als jezelf een nummer erg leuk vind om te spelen, je geheugen het beter opneemt om het op een gegeven moment uit je hoofd te spelen. Kijk eens naar de ierse muziek. Veel ierse mensen spelen vele riedeltjes uit hun hoofd zonder maar 1 noot te kunnen lezen. Maar ze kunnen dan ook geen klassiek spelen. Je zult ongetwijfeld een keer je tax bereiken.
Maar als je het uit je hoofd kunt, speel je safer en kun je vrijer intoneren als je alleen speelt. Orkest stukken kan ik niet uit mijn hoofd spelen. Daar luisterd samenspel er nauwkeurig..
In volksmuziek kun je vrij intoneren. In klassieke muziek is dat Not done.

 

[vanezcha]

Beste maurien en vanezcha.

Je leert natuurlijk ook nieuwe muziek stukken erbij. Dus notenlezen blijft een must.
Aangezien ik ook in een strijkersensemble zit en een buurtorkest, kan ik daar mijn notenleer verder ontplooien. Ik wil alleen zeggen dat als jezelf een nummer erg leuk vind om te spelen, je geheugen het beter opneemt om het op een gegeven moment uit je hoofd te spelen. Kijk eens naar de Ierse muziek. Veel Ierse mensen spelen vele riedeltjes uit hun hoofd zonder maar 1 noot te kunnen lezen. Maar ze kunnen dan ook geen klassiek spelen. Je zult ongetwijfeld een keer je taks bereiken.
Maar als je het uit je hoofd kunt, speel je safer en kun je vrijer intoneren als je alleen speelt. Orkest stukken kan ik niet uit mijn hoofd spelen. Daar luistert samenspel er nauwkeurig..
In volksmuziek kun je vrij intoneren. In klassieke muziek is dat Not done.

oh heyyy, zit je niet meer in fanfare orkest? Strijkers ensemble is veel beter dus voor je! Wat leuk! Want ik ben van mening dat je bij fanfare orkest dan je eigen spel niet goed kunt luisteren omdat er dan te veel blazers zijn. Gaat het goed daar bij strijkers ensemble?

Ik heb een familielid die met een zigeuner getrouwd is en deze zigeuner speelt viool en kan ook geen noten lezen. Ik denk dat een goede aanleg moet mens hebben om zo te spelen zonder noten (ik bedoel dus als je weet hoe het liedje klinkt, jij dan direct op de viool kunt spelen), ik ken wel mensen die geen aanleg hebben en dus als ze naar een lied luisteren weten ze nog niet hoe ze op hun instrumenten kunnen spelen.

 

[dreamingdragon]

Hoi vanezcha.

Ik zit nog wel bij het buurtorkest, maar speel daar vaak de grote trom. Ik speel enkele nummers alleen met de dwarsfluittisten en de accordionniste. Het strijkersensemble is ontzettend leuk. Ik voel me er ook thuis. Het is totaal anders dan bij het buurtorkest. Het is soms wel wat moeilijk. Maar ik studeer ijverig en vraag veel op vioolles. De eerste keer kwam er zoveel geluid op me af dat ik de kluts kwijt raakte. Maar nu gaat het al stukken beter. Ik heb in een korte tijd veel geleerd.

Gr D

 

[Marcelita]

Is het niet zo dat als je het stukje kunt zingen, dat je het dan ook sneller uit je hoofd kent? Vooral dus als je het stukje uit je hoofd kunt zingen (al is het neurieën?). Bij een muziekgroep waar ik elke maand workshop heb, moeten we ook een stukje zonder bladmuziek leren spelen. Eerst luisteren naar de docent, meezingen, en dan per regel met z'n allen spelen en dan het geheel. En dan kun je thuis nog oefenen met een geluidsbandje (Mp3). Het is ook nog eens met noten uit de 'zigeunertoonladder', dus niet zoals ik met mijn klassieke scholing geleerd heb. Alles went, en je leert je concentreren op de melodielijn ipv je blind te staren op geschreven nootjes. Dit soort dingen zijn echt goede trainingen en behulpzaam om los van geschreven nootjes te komen.

Ik heb het geluk dat ik doorgaans een stuk, zodra ik het motorisch helemaal beheers ook bijna alles uit mijn hoofd ken. Het zit dan niet alleen in mijn motorisch geheugen, maar 'het verhaal' van het stuk heb ik dan ook meegepakt. Dat heeft bij mij dan waarschijnlijk te maken met het feit dat ik het niet kan nalaten vanaf het begin bij het studeren dynamiek in te brengen. Bepaald niet altijd tot grote vreugde van mijn docenten nu en toen, die natuurlijk horen dat er met allerlei dingen als maat en techniek een loopje wordt genomen. Aan mij de klus alles goed op orde te krijgen.

 

[MathiasB]

Wanneer je een stuk volledig ingeoefend hebt, ken je het doorgaans mooi van buiten.
Ik begin uiteraard altijd met een partituur voor mijn neus, maar niets is doeltreffender dan studeren/oefenen zonder partituur.
Hierbij moet je niet meteen het geheel van buiten spelen (dat gaat immers ook niet) maar als je op een trek aan het oefenen bent, kan je na een paar keer spelen de partituur toch achterwegen laten? Zo kan je echt op de klank (en bij uitbreiding de techniek. - of omgekeerd ) letten en goed studeren.
Als je dan alle afzonderlijke delen hebt geoefend (en af en toe het geheel eens hebt doorgespeeld) dan volgt het geheel vaak meteen uit het hoofd, en passen alle stukjes van de puzzel mooi in elkaar.

Ik merk bij mezelf dat ik pas vorderingen begin te maken in een muziekstuk als ik van buiten kan studeren (nogmaals, dat moet niet het gehele werk ineens zijn.)

Daarnaast is het ook veel leuker om werken uiteindelijk uit het hoofd te kunnen uitvoeren. Je hoeft niet op een blad te staren, maar je kan focussen op de muziek.

Zoals hierboven aangehaald is het natuurlijk zeer belangrijk dat je niet alleen op het gehoor werkt. (zoals bij kleine kinderen vaak wordt gedaan. Daar speelt men het stuk één keer voor en bouwen ze verder op hun geheugen). Pak regelmatig eens een nieuw werk uit de kast (of pluk het van het internet) en doe een zichtlezing.
Als je les volgt bij een leraar dan kan je natuurlijk bijvoorbeeld op regelmatige basis samen een stuk zichtlezen, waarbij je leerkracht dan meteen begeleid op de piano. Zo heb je meteen plezier van het spelen, en leer je tegelijkertijd heel veel bij!

 

[Marcelita]

Dag Mathias,
Heel herkenbaar, stukken oefenen met partituur. Heb ik ook gedaan, maar daar ben ik zo langzamerhand van teruggekomen. Ik heb wel behoefte om het stuk een keer gehoord te hebben, dus zoek ik het op in youtube.
Eenmaal op de repetitie vallen bij mij nu steeds de puzzelstukjes in elkaar, omdat ik mijzelf al een tijd lang heb verplicht te gaan luisteren naar de accoorden/samenklank. En bovendien is het ook nog eens omslachtig met partituur te oefenen, want veel te veel papier op mijn lessenaar.

Wat bedoel je met "als je op een trek aan het oefenen bent"?
En "zichtlezing": bedoel je hiermee dat je het op je lessenaar zet en dan gelijk met de muziekbegeleiding gaat spelen ('prima vista')?

In een ensemble waarin ik speelde (en nog steeds) werd tijdenlang bijna elke week wat nieuws uitgedeeld om uit te proberen. Eén-twee-drie hup spelen maar! Dat waren leerzame, maar moeilijke tijden, want ik speelde maar zo'n 1,2 jaar cello en was qua samenspelervaring voorheen niet verder gekomen dan quatre-mains. Als er dan in totaal zo'n tien, twaalf instrumenten om je heen beginnen te spelen.....De meesten zaten er al wat jaren en bespeelden al veel langer hun instrument. Eerst zocht ik dus houvast in de partituren (moest dan veel te vaak blad omslaan en ipv goed luisteren, klampte ik mij vast aan de geschreven noot. Dat werkte dus ook niet echt goed.
Intussen wordt er in dat ensemble niet meer zo hyperveel uitgedeeld. Er wordt nu rustiger gewerkt aan een bepaald repertoire voor een jaar.

Nu merk ik dat ik de meer melodische partijen die ik moet spelen in het ensemble wel vrijwel geheel uit mijn hoofd speel. De bladmuziek staat er alleen als achterwacht. De andere partijen die vooral ondersteunende basnootjes zijn in de juiste toonaard gaan wat langzamer in mijn hoofd, maar die lukken eigenlijk vooral als ik mijn verstand op nul zet en mij laat meeslepen door de muziek (en dus de melodische partijen van de anderen). Zoals bijvoorbeeld bij klezmer, dan moet je de boel echt niet te bewust willen spelen. Je moet je dan laten meeslepen. dan pak je ook eerder de goede tonen.

Speel jij in een orkest/ensemble? Speel jij daarvan delen/alles uit je hoofd?

groeten,
Marcelita

 

[MathiasB]

Wat bedoel je met "als je op een trek aan het oefenen bent"?

Als je even stilstaat bij een bepaald deeltje van het stuk.
Bijvoorbeeld een reeks dubbelgrepen of een lyrisch stukje dat echt goed moet zitten.

Kortom, als je 100 keer na elkaar hetzelfde moet spelen...

En "zichtlezing": bedoel je hiermee dat je het op je lessenaar zet en dan gelijk met de muziekbegeleiding gaat spelen ('prima vista')?

Yep, inderdaad prima vista

Nu merk ik dat ik de meer melodische partijen die ik moet spelen in het ensemble wel vrijwel geheel uit mijn hoofd speel. De bladmuziek staat er alleen als achterwacht. De andere partijen die vooral ondersteunende basnootjes zijn in de juiste toonaard gaan wat langzamer in mijn hoofd, maar die lukken eigenlijk vooral als ik mijn verstand op nul zet en mij laat meeslepen door de muziek (en dus de melodische partijen van de anderen). Zoals bijvoorbeeld bij klezmer, dan moet je de boel echt niet te bewust willen spelen. Je moet je dan laten meeslepen. dan pak je ook eerder de goede tonen

Begeleidingspartijen uit het hoofd spelen vraagt soms wat meer tijd. Maar als de muziek logisch in elkaar zit kan dat inderdaad op 'het gevoel'. En daar draait muziek toch net om?

Speel jij in een orkest/ensemble? Speel jij daarvan delen/alles uit je hoofd?

Ik ben ooit verplicht aangewaaid in het ensemble van de academie (in het eerste middelbaar) en ben er blijven spelen. De werken zijn er niet zwaar, er zitten immers mensen van alle niveaus.

Solo werk speel ik altijd uit het hoofd, maar orkest werk heb ik eigenlijk nog niet expliciet geprobeerd.
De partituur staat er wel, maar ik denk dat ik ze niet meer nodig heb.
Volgende week concert, ik zal dan maar eens proberen om gedurende een paar stukjes niet naar mijn muziekstaander te kijken. Eens zien of ik al dan niet door de mand val.[/quote]