Zoekplaatje No.8

Oosterhof Vioolbouw

Oosterhof Vioolbouw

Frits Oosterhof
Beheerder
Eindelijk!! Het heeft even geduurd maar ik heb weer een plaatje gevonden. Kwam ik zomaar een keer toevallig tegen en vond het wel een opmerkelijk ding. Heb het toen even opgeslagen en nu kwam ik het weer tegen. Nu moet ik eerlijkheidshalve er wel even bij vermelden, dat dit plaatje door mij bewerkt is: het witte gedeelte is niet origineel, maar de vorm is in tact gebleven: een vioolblad. Dat heb ik gedaan omdat het originele plaatje geen onduidelijkheden meer over lieten en dan zou er geen plaatje mogelijk zijn dat paste in de rubriek ‘Zoekplaatjes’.
Heeft iemand een idee wat voor stuk gereedschap deze man heeft gebouwd en waartoe het dient? Het leek mij erg handig om te hebben, maar hoe maak je schroefdraad in hout en hoe maak je schroefdraad op een soort stemsleutel? Deze vragen kon ik (nog) niet beantwoorden en het zal ook op een andere manier moeten wil ik het gaan nabouwen.





Zoekpl%208%20copy.jpg


Maar, wat moet je ermee en waarvoor dient het? Dat is hier de vraag.

Later zal ik dan het origineel tonen zodat het voor een ieder direct duidelijk is wat een handig hulpmiddel hier is gebouwd.
 
Volgens mij is het ook een klem om de zangbalk mee in het bovenblad te lijmen. Zeker omdat het niet in het midden van de viool is.

En is dat schroefdraad niet gewoon op dezelfde manier te maken als in metaal? Al moet je natuurlijk wel een grove schroefdaad hebben, want hout is in die zin wat minder gewillig dan metaal. En anders zou het een mogenlijkheid zijn om metalen schroeven en moeren te gebruiken. De moer wordt in de klem gestopt. De schoef (of eigenlijk bout) draait daarin en op de plek dat deze de viool raakt, is een beschermend stukje (hout). Het is wat meer werk, maar volgens mij werkt het ook wel (als de moeren goed vastzitten in het hout).
 
Ik denk dat we verkeerd zitten met het inlijmen van de basbalk, daarvoor zitten we op de foto te veel in het midden van het blad. Gek genoeg mis ik aam de linker kant de vorm van de andere helft van het boven-, onderblad maar ik kan nog niet achterhalen wat hier nu weer gebeurt.
Wel is duidelijk dat zowel van boven als vanonder het blad wordt opgesloten. Volgens mij zou het kunnen gaan om het opnieuw verlijmen van de middennaad van een boven of onderblad, maar dan mis ik de broodnodige “sideclamps”, de klemmen die de bladen zijdelings tegen elkaar moeten drukken.

Ik ben er nog niet helemaal uit.

Remi
 
Hoi Remi,

Ik zat er ook zo over te denken, omdat het lijkt inderdaad alsof er een deel van de viool mist. Maar toen ik na ging denken, bedacht ik me dat de klem niet in het midden kon zitten, omdat de viool dan veel te breed zou worden. Dus: de klem zit verder naar een zijkant. Dat verklaart ook waarom we geen viool meer zien aan de linker kant, daar valt het kleine stukje weg achter de klem en de hand van de vioolbouwer.
Volgens mij is het plaatsje ook een beetje vertekend doordat Frits het blad (boven dan wel onder; ik denk boven, want het blad heeft geen hieltje) geheel wit gemaakt heeft, waardoor het perspectief weg valt.

Maar ik kan er natuurlijk ook naast zitten...

Daphne
 
Het klopt wat Daphne zegt: doordat het gehele blad nu wit is gemaakt mis je elke diepte, hetgeen de positionering van de centrale lijn aanzienlijk bemoeilijkt. Maar, omdat aan de linkerkant geen wit blad te zien is kan hier toch een conclusie uit getrokken worden en weet je ook hoe het is gesteld met de plek van de centrale lijn. Wanneer je dat weet ben je al halverwege de oplossing, of misschien wel verder.

V.w.b. die stemsleutels met schroefdraad: er zijn van die metalen dingen in de handel met een sleufje voor een schroevendraaier. Hebben uitwendig een schroefdraad met grote spoed, geschikt voor hout en inwendig hebben ze metrisch draad. Verkrijgbaar in allerlei maten! Wanneer je zoiets erin draait heb je slechts een draadbout nodig met eveneens metrisch draad. Dus da’s wel te maken dacht ik zo.
 
Ik begin toch wel benieuwd te worden (of ben ik nu ongeduldig?) want uit jouw opmerking zou ik opmaken dat we met de zangbalkklem de verkeerde kant op denken. Maar, ik heb nog regelmatig gekeken, en ik kan me toch nog niet echt iets anders bedenken.
Hoewel ik me nu zit af te vragen of een zangbalk bij inlijmen niet eerst gaat schuiven wanneer alle bouten ombeurten aangedraaid worden. Toch is het naar mijn idee de plek van de zangbalk...
Ik ben bang dat ik nog even moet wachten op het antwoord... Maar ik ben benieuwd :).
 
Beste forumleden,

Goed, dan wordt het nu tijd om eens met de oplossing te komen, want veel méér reacties zullen er vermoedelijk niet komen. Het apparaatje of liever gezegd hulpmiddel, heeft ten doel de zangbalk zonder verschuiven met een gelijkmatige druk vast te lijmen. Het bijzondere eraan vind ik, dat het verloop van zowel de binnenwelving als de buitenwelving kunnen worden ingesteld met behulp van de spanschroeven. Op die manier kan precies de curve voor iedere zangbalk worden ingesteld. Derhalve een universeel hulpstuk. Ik denk dat de instelling van de contouren van de buitenkant van het blad van groter belang is dan die van de bovenkant van de zangbalk zèlf, omdat de balk altijd eerst hoger genomen wordt en pas later de uiteindelijke vorm gaat krijgen.
Ik zie op het plaatje echter niet dat de buitenkant van het blad wordt beschermd tegen indrukken, zodat ik het apparaat zou uitrusten met een vilten beschermlaag. Het kan zijn dat het er wèl zit, maar het is niet zichtbaar.
Dan komt hier het originele plaatje (dus onbewerkt):

zangbalk%20bevestiging%20zoekpl8.jpg


Zien jullie dat de man aan beide uiteinden iets roods heeft gefabriceerd? Ik denk dat dat ook mede moet voorkòmen, dat de zangbalk aan het schuiven slaat. Of het moet zijn, dat hiermee enkel en alleen begin- en eindpositie van de zangbalk wordt gemarkeerd, maar daar lijkt het niet op. Die rode stukjes zijn er vermoedelijk opgelijmd om later weer te worden verwijderd.

Dit is een betere wijze dan alleen klemmen zoals de Klemsia-klemmen. Nu ik het toch over die klemmen heb –want ik gebruik ze ook voor mijn zangbalk op te lijmen- ze moeten om en om gespannen worden, zodat de zangbalk niet verschuift. Dat betekent, dat de een rechts van de centrale lijn en de volgend links daarvan opgespannen dient te worden. Ik zie nog wel eens plaatjes waarbij alle gebruikte klemmen aan een kant zitten en dan krijg je al heel gauw een scheve stand van de zangbalk. Zo heeft ‘krijting’ (contactplaatsen worden zichtbaar gemaakt op de zangbalk m.b.v. krijt) geen enkele zin meer!

Zo, dat is weer gebeurd. Kan ik weer gaan zoeken en nadenken over plaatje nummer 9. Of is er iemand die zich geroepen voelt ook eens iets te plaatsen? Graag!!
 
Die rode kruisjes lijken mij alleen plakkertjes op het blad om de juiste plek van de zangbalk aan te geven. Ik heb niet het idee dat deze ook daadwerkelijk de zangbalk op de plaats houden. Maar ik kan het mis hebben.

En ja, ik voel me wel geroepen om ook eens een zoekplaatje te plaatsen. Ik ben er alleen nog geen tegen gekomen. Ik heb natuurlijk ook nog niet alle stappen van het maken van een viool doorlopen. Maar als ik een plaatje vind, komt die zeker hier te staan.
 
Om de een of andere reden is dit item een beetje op een dood spoor beland. Dat kan zijn omdat er een overgang heeft plaats gevonden van VW naar SF, waardoor er mogelijk iets is weggevallen. Het kan ook zijn dat er werkelijk niets nieuws meer te melden was.
Ik heb iets gevonden waardoor dit item weer actueel wordt: een afbeelding van een apparaat wat ik best wel eens zou willen bezitten, al was het alleen maar om eens uit te proberen. Lijkt me reuze handig om de zangbalk te bevestigen. Het bovenblad blijft tenminste geheel vlak, althans de randen.

Zangbalk%20frame%20copy.jpg



Handig of toch niet?
Wanneer je een beetje druk uitoefent op de zangbalk om te passen, zou het wel eens kunnen dat je het blad toch wat omlaag drukt. De foto van het zoekplaatje laat een apparaat zien waarbij dit nu juist niet kan. De tegendruk kan zelfs worden ingesteld. Misschien is zo’n metalen frame dan toch geen goed idee?
 
Kun je misschien wat verder uitleggen wat het precies doet?

Wat ik zie namelijk is een metalen frame, en lijmklemmen die los zijn van dat frame. Het instellen van de druk op het blad wordt dus toch nog met de hand gedaan en het lijkt me zelfs dat de houten voorganger gemakkelijker te gebruiken is. (maar dat is wellicht een gewaagde uitspraak).

Ik ben benieuwd!
 
@Daphne,

Bij het inpassen van de zangbalk zijn er ruwweg gezegd twee methodes:
1) mèt spanning of
2) zònder spanning.

Mèt spanning kan dan weer op twee manieren: spanning doordat de uiteinden van de zangbalk niet aansluiten op het blad, schematisch )| òf de situatie waarbij het centrum niet aansluit op het blad (|
In woorden: spanning van de balk op het blad òf spanning van het blad op de balk.

Bij het passen zal er toch enige druk uitgeoefend moeten worden om te zien of de balk past en zeker enige druk wanneer de ‘krijtmethode’ wordt gebruikt, om de krijtdeeltjes aan de zangbalk te krijgen. Doordat het reeds op dikte gemaakte blad niet star is zal er door de druk enige vervorming optreden. Om nu die vervorming te voorkomen, is een frame bedacht die ervoor moet zorgen, dat de vleugels niet omhoog gaan. Wat niet goed uit de foto valt op te maken is, of het frame ook voorkomt dat het blad ter plekke van de zangbalk doorbuigt. Het voorkomt in ieder geval wel dat de randen vervormen, waardoor het bovenblad zonder spanning op de ribben of krans valt te lijmen.

Ik dacht dat Möckel zangbalkspanning beschreef op de uiteinden van de zangbalk. Weisshaar daarentegen schrijft voor géén spanning op de zangbalk aan te brengen. Er zijn twee kampen in deze materie, beide met hun voors en hun tegens.

Aangezien ik weet, dat je Möckel's boek ook in je bezit hebt, heb ik het even voor je opgezocht: het staat beschreven in hoofdstuk IX "Bau der Geige" onderdeel 24: Anbringen des Baßbalkens. Hij beschrijft daar een spanning die ontstaat door aan beide zijden van de zangbalk een kier te maken van 1-2 mm en daarna oplijmen. Je moet het hele verhaal maar eens doorlezen.
 
Inloggen of registreren om te reageren.
Terug
Naar boven